Gövde yerli, ya beyin?

Türkiye, insansız hava araçlarından deniz platformlarına kadar pek çok alanda dünyanın konuştuğu bir savunma sanayii kurdu. Bu, bir neslin azmi ve devlet iradesinin ürünüdür. Şimdi sorulması gereken soru şudur: Bu platformların en derin katmanları ne kadar bizim?

Katman katman yerlilik

Bir savunma sisteminin gövdesi, motoru, elektroniği, işlemcisi, yazılımı ve onu besleyen veri ayrı katmanlardır. Yerlilik oranı yükseldikçe en zor katmanlara yaklaşılır: yarı iletkenler, gömülü yazılım ve yapay zekâ. Ambargo riski en çok bu katmanlarda hissedilir.

Türk dünyası neden önemli?

Kazakistan'dan Azerbaycan'a uzanan coğrafya kritik ham maddeler, enerji ve genç mühendis nüfusu barındırıyor. Ortak Ar-Ge merkezleri, ortak tedarik anlaşmaları ve ortak standartlar, bu potansiyeli savunma sanayii için stratejik bir derinliğe dönüştürebilir. Türk Devletleri Teşkilatı bu iş birliğine doğal bir çatı sunuyor.

Önerimiz

Kritik alt sistemler için bir tedarik zinciri haritası çıkarılmalı, tek kaynağa bağlı her kalem için Türk dünyası içinden alternatif geliştirilmeli. Anadolu'daki KOBİ'ler sertifikasyon programlarıyla bu zincire katılmalı. Ve yapay zekâ, karar destekten bakım planlamaya kadar her aşamada yerli olarak geliştirilmeli.