Bir devletin vatandaşlarına ait sağlık kayıtları, şirketlerinin ticari sırları, kamu kurumlarının yazışmaları bugün büyük ölçüde birkaç küresel şirketin bulut altyapısında duruyor. Bu altyapılar verimlidir, ucuzdur, kullanışlıdır. Ama bir kriz anında kimin kanununa tabi olduklarını unutmamak gerekir.
Sorun: görünmez bağımlılık
Silah ambargosunu herkes görür; bir yazılım lisansının iptal edilmesini, bir bulut hesabının askıya alınmasını ya da bir yapay zekâ servisinin erişimi kısıtlamasını ise çoğu zaman kimse fark etmez. Oysa etkisi aynıdır: karar başkasının elindedir.
Çözüm: üç adım
Birincisi, kritik kamu verisinin yurt içinde ve millî denetim altında tutulmasını kesin kurala bağlamak. İkincisi, ülke içindeki atıl hesaplama kapasitesini birleştiren dağıtık altyapılarla dev yatırım beklemeden yerli bulut gücü oluşturmak. Üçüncüsü, bu altyapıyı Türk devletleriyle ortak kurarak hem maliyeti paylaşmak hem de ölçek kazanmak.
Atatürk'ün tam bağımsızlık tarifi siyasi, iktisadi, askerî, kültürel her alanı kapsıyordu. Bugün bu listeye dijital alanı eklemek bir tercih değil, zorunluluktur.
Bu yazı başka dillerde: EnglishAzərbaycanca